معاون حقوقی و امور مجلس بانک مرکزی اعلام کرد حدود ۳۵ درصد از تعهدات ارزی ایفا نشده صادراتی مربوط به کارتهای بازرگانی اجارهای و یکبار مصرف است؛ کارتهایی که به گفته او، بدون اعتبارسنجی مؤثر صادر شدهاند و در فرآیند بازگشت ارز حاصل از صادرات، به یکی از گلوگاههای نظارتی تبدیل شدهاند.
بر اساس اظهارات معاون حقوقی و امور مجلس بانک مرکزی، آسیبشناسی انجامشده درباره عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات نشان میدهد بخشی قابل توجه از تعهدات ارزی ایفا نشده به کارتهایی مربوط است که ماهیت واقعی فعالیت تجاری صاحبان آنها با حجم صادرات انجامشده تناسب نداشته است.
کارت بازرگانی اجارهای معمولاً به وضعیتی اطلاق میشود که کارت متعلق به یک شخص حقیقی یا حقوقی، در عمل توسط افراد یا مجموعههای دیگر برای انجام صادرات یا واردات استفاده میشود. در این حالت، مسئولیت حقوقی و مالیاتی عملیات تجاری به نام دارنده کارت ثبت میشود، اما منافع اقتصادی و تصمیمگیری تجاری ممکن است در اختیار شخص یا گروه دیگری باشد.
در نظام تجارت خارجی، صادرکننده پس از صادرات کالا مکلف است ارز حاصل از صادرات را طبق ضوابط اعلامی به چرخه رسمی اقتصاد بازگرداند. این الزام در ادبیات رسمی با عنوان تعهد ارزی صادراتی شناخته میشود.
بازگشت ارز صادراتی میتواند از طریق سازوکارهای مجاز تعیینشده در مقررات ارزی انجام شود؛ از جمله عرضه ارز در سامانههای رسمی، واردات در مقابل صادرات یا سایر روشهایی که توسط نهادهای مسئول تعیین میشود.
معاون حقوقی و امور مجلس بانک مرکزی، نبود یا ضعف اعتبارسنجی را از عوامل مؤثر در شکلگیری کارتهای بازرگانی اجارهای و یکبار مصرف دانسته است. اعتبارسنجی در این حوزه به معنای بررسی توان مالی، سابقه فعالیت تجاری، اهلیت حرفهای و ظرفیت واقعی متقاضی برای انجام عملیات بازرگانی است.
در صورت صدور کارت برای اشخاص فاقد سابقه، سرمایه یا توان عملیاتی متناسب، امکان استفاده از کارت برای صادرات صوری، انتقال مسئولیت یا عدم ایفای تعهدات ارزی افزایش مییابد.
کارتهای بازرگانی یکبار مصرف معمولاً در عملیاتهایی مورد استفاده قرار میگیرند که پس از انجام صادرات یا واردات، امکان پیگیری مؤثر مسئولیتهای مالی، گمرکی، مالیاتی یا ارزی دشوار میشود. در حوزه صادرات، مهمترین پیامد این وضعیت، باقی ماندن تعهدات ارزی ایفا نشده به نام اشخاصی است که توان یا قصد بازگرداندن ارز را ندارند.
این موضوع از منظر بانک مرکزی اهمیت دارد، زیرا بازگشت ارز حاصل از صادرات یکی از منابع تأمین ارز برای واردات کالا، تنظیم بازار ارز و پشتیبانی از نیازهای رسمی تجاری کشور محسوب میشود.
اظهارات معاون حقوقی و امور مجلس بانک مرکزی نشان میدهد که در بررسی پروندههای عدم بازگشت ارز صادراتی، تفکیک میان صادرکنندگان واقعی و استفادهکنندگان از کارتهای اجارهای اهمیت ویژهای دارد. این تفکیک میتواند مبنای اصلاح فرآیند صدور کارت، تقویت نظارت پس از صدور و کاهش ریسک ایجاد تعهدات ارزی فاقد پشتوانه تجاری باشد.
شرکت آریا تجارت بین الملل
تلفن تماس جهت مشاوره و ارائه خدمات
021-66550366-3
