یحیی آلاسحاق، رئیس اتاق مشترک ایران و عراق، اعلام کرد ایران در حال حاضر حدود ۱۲ میلیارد دلار از عراق طلبکار است؛ رقمی که به گفته او با توجه به جریان مبادلات تجاری و پرداختها در مقاطع مختلف تغییر میکند. وی همچنین گفت بخشی از گفتوگوهای اخیر با طرف عراقی به مطالبات ایران و بررسی راهکارهای تسهیل استفاده از منابع ارزی موجود در عراق اختصاص داشته است.
بر اساس اظهارات رئیس اتاق مشترک ایران و عراق، رقم حدود ۱۲ میلیارد دلار بیانگر میزان مطالبات ایران در شرایط فعلی است و این رقم یک عدد ثابت و دائمی محسوب نمیشود.
مطالبات میان دو کشور میتواند با توجه به مبادلات جدید، پرداخت بدهیها، تسویه بخشی از منابع و ایجاد تعهدات مالی جدید تغییر کند. به همین دلیل، آلاسحاق نیز تأکید کرده است که رقم مطالبات ایران از عراق با جریان مبادلات و پرداختها در دورههای مختلف دستخوش تغییر میشود.
در ادبیات اقتصادی، «مطالبات خارجی» به منابع و حقوق مالی یک کشور یا اشخاص و نهادهای آن در برابر طرفهای خارجی اشاره دارد که هنوز تسویه نشده یا امکان استفاده کامل از آن فراهم نشده است. میزان مطالبات میتواند شامل منابع حاصل از مبادلات و تعهدات مالی باشد و وضعیت دسترسی و نحوه استفاده از این منابع نیز تابع سازوکارهای مالی و مقررات مربوط است.
آلاسحاق اعلام کرد بخشی از گفتوگوهای انجامشده با عراق به مطالبات ایران و نحوه تسهیل استفاده از منابع ارزی موجود در این کشور مربوط بوده است.
به گفته وی، در این مذاکرات تلاش شده راهکارهایی برای حلوفصل موضوع مطالبات و همچنین تسهیل دسترسی فعالان اقتصادی به منابع مذکور مورد بررسی قرار گیرد. در گزارشهای منتشرشده از این اظهارات نیز موضوع تعیین تکلیف منابع و فراهم شدن امکان استفاده از آنها برای فعالان اقتصادی بهعنوان یکی از محورهای گفتوگو مطرح شده است.
منابع ارزی موجود در یک کشور خارجی، لزوماً به معنای امکان استفاده آزاد و بدون محدودیت از آن منابع برای هر نوع پرداخت یا انتقال نیست. نحوه بهرهبرداری از منابع ارزی میتواند به ترتیبات بانکی، توافقهای مالی، مقررات ارزی و سازوکارهای تعیینشده میان طرفهای مرتبط وابسته باشد.
تسهیل استفاده از منابع ارزی به ایجاد یا بهبود سازوکارهایی مربوط میشود که امکان استفاده از منابع موجود برای مصارف مجاز و تعیینشده را فراهم میکند.
در مبادلات بینالمللی، وجود منابع مالی در یک کشور با قابلیت انتقال یا استفاده از آن منابع یک مفهوم واحد نیست. ممکن است منابع در حسابها یا سازوکارهای مالی مشخصی ثبت شده باشند، اما نحوه مصرف، انتقال، تبدیل ارز یا پرداخت از محل آنها تابع ضوابط و ترتیبات اجرایی باشد.
بر همین اساس، مذاکرات مطرحشده از سوی رئیس اتاق مشترک ایران و عراق بر بررسی راهکارهای مرتبط با استفاده از منابع ارزی موجود و تسهیل دسترسی فعالان اقتصادی به این منابع متمرکز بوده است.
اظهارات جدید درباره مطالبات ۱۲ میلیارد دلاری ایران در شرایطی مطرح شده که حجم مبادلات تجاری میان دو کشور نیز در حال تغییر است.
بر اساس گزارش منتشرشده از اظهارات آلاسحاق، حجم تجارت ایران و عراق، بدون احتساب مبادلات مربوط به انرژی و نفت و گاز، در سال جاری حدود ۱۵ درصد رشد داشته است. وی همچنین به ظرفیت افزایش مبادلات دو کشور تا حدود ۲۰ میلیارد دلار اشاره کرده است.
جریان تجارت و وضعیت مطالبات مالی دو موضوع مرتبط اما متفاوت هستند. تجارت به مبادله کالا و خدمات میان طرفین اشاره دارد، در حالی که مطالبات به مبالغ یا منابع مالی تسویهنشده و حقوق مالی ایجادشده در نتیجه روابط اقتصادی و تعهدات میان طرفها مربوط میشود.
از این رو، با انجام مبادلات جدید و پرداخت یا تسویه بخشی از تعهدات، رقم مطالبات نیز میتواند تغییر کند؛ موضوعی که رئیس اتاق مشترک ایران و عراق نیز درباره رقم ۱۲ میلیارد دلاری مطالبات ایران مورد تأکید قرار داده است.
موضوع منابع ایران در عراق پیش از این نیز در مقاطع مختلف مطرح شده بود. برای نمونه، در خرداد ۱۴۰۲ گزارشهایی از آزادسازی حدود ۲.۷ تا ۳ میلیارد دلار از بخشی از منابع ایران در عراق منتشر شد که طبق اظهارات آن زمان، بخشی از منابع برای نیازهای حجاج و بخشی نیز برای تأمین کالاهای اساسی مورد استفاده قرار گرفته بود.
رقم فعلی حدود ۱۲ میلیارد دلار که آلاسحاق در اظهارات جدید خود اعلام کرده، با توجه به جریان مستمر مبادلات و پرداختها مطرح شده و خود وی نیز تأکید کرده است که میزان مطالبات در مقاطع مختلف میتواند تغییر کند.
رئیس اتاق مشترک ایران و عراق اعلام کرده است که در گفتوگوهای انجامشده، موضوع مطالبات ایران و چگونگی تسهیل استفاده از منابع ارزی موجود مورد بررسی قرار گرفته است.
بر اساس اظهارات وی، محور این مذاکرات بررسی راهکارهای حلوفصل مطالبات و تسهیل دسترسی فعالان اقتصادی به منابع ارزی موجود در عراق بوده است.
شرکت آریا تجارت بین الملل
تلفن تماس جهت مشاوره و ارائه خدمات
021-66550366-3