هزینه پنهان بندر شهید رجایی؛ کانتینرهای خالی بمانند یا بروند؟

تاریخ انتشار : 2026/08/08

دوراهی کانتینرهای خالی در بندر شهید رجایی؛ موازنه هزینه رسوب و فرصت‌های صادراتی

بندرعباس – امیرحسین عبدی، کارشناس حوزه لجستیک، در تحلیلی به بررسی ابعاد ماندگاری کانتینرهای خالی در بزرگ‌ترین بندر تجاری کشور پرداخت و اعلام کرد که این پدیده پتانسیل ایفای نقش دوگانه به عنوان «ذخیره استراتژیک برای صادرات» و «هزینه پنهان برای ظرفیت بنادر» را داراست. بر اساس بررسی‌های انجام شده، نرخ انبارداری در دپوهای اختصاصی بندر شهید رجایی به مراتب پایین‌تر از بنادر رقیب منطقه نظیر جبل‌علی (امارات) و صحار (عمان) تعیین شده است. وی هشدار داد که هرگونه بازنگری و تغییر شتاب‌زده در تعرفه‌ها بدون تحلیل دقیق شاخص «نرخ گردش کالا»، می‌تواند دسترسی صادرکنندگان به تجهیزات ترابری را محدود کرده و هزینه‌های کلان زنجیره تجارت خارجی را افزایش دهد.


کاهش تعرفه انبارداری در مقایسه با بنادر منطقه و پدیده رسوب ظرفیت

یکی از محورهای ساختاری مطرح‌شده در تحلیل این حوزه، تفاوت نرخ تعرفه انبارداری (Demurrage & Storage Tariffs) در دپوهای کانتینری بندر شهید رجایی نسبت به هاب‌های لجستیکی همجوار در خلیج فارس و دریای عمان است. پایین بودن این تعرفه‌ها در مقایسه با بنادر جبل‌علی و صحار، انگیزه مالی مالکان خطوط کشتیرانی و شرکت‌های لجستیکی را برای انتقال سریع کانتینرهای خالی کاهش می‌دهد. در اقتصاد بندری، زمانی که هزینه نگهداری و رسوب کالا یا کانتینر در محوطه‌ها (Yard) کمتر از هزینه جابه‌جایی و انتقال آن به بنادر دیگر باشد، تمایل به دپو کردن طولانی‌مدت افزایش می‌یابد؛ پدیده‌ای که منجر به اشغال فیزیکی فضا و مسدود شدن ظرفیت عملیاتی پایانه‌ها می‌شود.


کانتینر خالی به عنوان ذخیره استراتژیک صادرات در لجستیک معکوس

در فرآیندهای حمل‌ونقل کانتینری، موازنه جریان کانتینرهای پر و خالی نقشی تعیین‌کننده دارد. کشورهای صادرکننده برای بارگیری و ارسال کالاهای غیرنفتی و صنعتی خود همواره نیازمند جریان مستمر کانتینرهای آماده به خدمت (Empty Containers) هستند. لجستیک معکوس در این بخش وظیفه دارد کانتینرهای خالی بازگشتی از فرآیند واردات را به چرخه صادرات متصل کند. ماندگاری این کانتینرها در محوطه بندر شهید رجایی از این منظر یک سوپاپ اطمینان برای بخش صادرات کشور محسوب می‌شود، زیرا در صورت تخلیه کامل بندر از کانتینرهای خالی، صادرکنندگان داخلی با کمبود تجهیزات بسته‌بندی و باربری مواجه شده و ناگزیر به پرداخت هزینه‌های گزاف جهت اجاره یا واردات کانتینر خالی از سایر مبادی خواهند بود.


شاخص «نرخ گردش کالا» و تبعات تغییر تعرفه‌ها

بررسی نرخ گردش کالا (Cargo Turnaround Rate) نشان‌دهنده مدت زمانی است که یک محموله یا تجهیز لجستیکی از زمان ورود به بندر تا خروج از آن سپری می‌کند. این شاخص یکی از معیارهای کلیدی سنجش بهره‌وری در بنادر به شمار می‌رود.

تغییر ناگهانی و صعودی تعرفه‌های انبارداری با هدف تخلیه بندر از کانتینرهای خالی، بدون در نظر گرفتن این نرخ و نیازهای فصلی صادرکنندگان، می‌تواند اثرات انقباضی بر زنجیره صادرات بگذارد. افزایش تعرفه گرچه فضا را برای تخلیه و بارگیری موقت آزاد می‌کند، اما هزینه‌های لجستیکی شرکت‌های حمل‌ونقل را بالا برده و به طور مستقیم بر قیمت تمام‌شده کالاهای صادراتی در بازارهای هدف اثرگذار خواهد بود.

 

 

شرکت آریا تجارت بین الملل

تلفن تماس جهت مشاوره و ارائه خدمات

021-66550366-3

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


Warning: Undefined variable $prefix in /home3/faraztsc/public_html/wp-content/themes/sh1.see-theme.com0/functions/generate-options.php on line 149

Warning: Undefined variable $prefix in /home3/faraztsc/public_html/wp-content/themes/sh1.see-theme.com0/functions/generate-options.php on line 149

Warning: Undefined array key "default" in /home3/faraztsc/public_html/wp-content/themes/sh1.see-theme.com0/functions/generate-options.php on line 151