توسعه رویههای وارداتی موسوم به «تهلنجی» و «کولبری» بدون نظارت دقیق و همتراز با قوانین گمرکی، بازار واردات کالاهای کشاورزی را با چالش جدی مواجه کرده است. طبق اعلام عضو هیئتمدیره اتحادیه ملی محصولات کشاورزی، شکاف هزینهای موجود، عملاً بازرگانان رسمی کشور را از میدان رقابت حذف کرده است.
کاوه شیبانی با اشاره به اختلاف هزینه فاحش بین دو رویه ترخیص تصریح کرد: در حالی که هزینه ترخیص هر کانتینر موز برای یک بازرگان رسمی (دارای کارت بازرگانی) حدود ۶۲۰ میلیون تومان تمام میشود، این عدد در رویه ترخیص ملوانی به حدود ۴۲۰ میلیون تومان کاهش مییابد.
این اختلاف ۲۰۰ میلیون تومانی در هر کانتینر، به معنای ایجاد یک مزیت رقابتی کاذب برای کالاهایی است که بدون پرداختهای قانونی (مالیات، بیمه و عوارض رسمی) وارد میشوند.
این سیاست، تبعات اقتصادی کلانتری به همراه دارد که باید مورد توجه تصمیمگیران قرار گیرد:
۱. حذف رقبای قانونمدار: بازرگانی که هزینههای سربار رسمی و تعهدات قانونی را میپردازد، در برابر واردکننده غیررسمی شکست میخورد.
۲. آسیب به زنجیره صادرات: بازرگان رسمی کسی است که در فرآیند صادرات حضور فعال دارد و باید رفع تعهد ارزی انجام دهد. با خروج این گروه از بازار، چرخه بازگشت ارز حاصل از صادرات نیز کندتر میشود.
حمایت از معیشت مرزنشینان، نباید به ابزاری برای تضعیف زیرساختهای تجاری کشور تبدیل شود. در شرایطی که اقتصاد کشور نیازمند شفافیت در مبادی ورودی و کنترل دقیق بر جریانات ارزی است، ایجاد دوگانگی در هزینههای ترخیص، نه تنها کمکی به توسعه پایدار نمیکند، بلکه مسیرهای تجارت رسمی را به سمت رکود سوق میدهد.
ایجاد شرایط برابری رقابتی، مطالبه اصلی بخش خصوصی است تا بازرگانانی که ستونهای تجارت رسمی کشور را حفظ کردهاند، قربانی رویههای موازی و غیرشفاف نشوند.